De vrouwelijke liefde voor het persoonlijke

De dame bij wie ik mijn stukjes inlever, vindt dat ik meer persoonlijke ervaringen moet opschrijven. Ook mijn echtgenote, zonder wier goedkeuring geen publicatie de deur uitgaat, raakt pas geboeid als ik persoonlijk word. Maar de trend om futiele beslommeringen ongegeneerd het publieke domein in te slingeren, is mij een gruwel.

Als Aaf Brandt Corstius in de Volkskrant schrijft dat ze tijdens Amerika-Ghana met haar vriend naar Wallander keek, denk ik: wat moet ik in hemelsnaam met die informatie? Dat komt vast doordat ik een man ben, want de voorliefde voor het persoonlijke is typisch vrouwelijk. Er zijn zelfs sporen van in de hersenen terug te vinden.

Onder invloed van fMRI en volumetrische technieken ontstaat een steeds completer beeld van de sekseverschillen in ons brein. Neem het geheugen. Psychologiehoogleraar Agneta Herlitz van het Zweedse Karolinska Instituut ontdekte onlangs dat vrouwen substantieel hoger scoren op episodische geheugentaken. Het episodisch geheugen is onderdeel van het declaratieve ('talige') deel van ons langetermijngeheugen en verwerkt persoonlijke, plaats- en tijdgebonden informatie. Denk aan je trouwdag of de plek waar je autosleutels liggen. Vrouwen blinken ook uit in verbale taken, zoals woordproductie, en gezichtsherkenning.

Sommige wetenschappers, waaronder psychologiehoogleraar Richard Lynn, geloven dat het semantisch geheugen bij mannen beter is ontwikkeld. Dit maakt evenals het episodisch geheugen deel uit van het declaratieve geheugen en verwerkt algemene kennis over de wereld. Maar over dat sekseverschil zijn de geleerden het niet eens.

Het vrouwenbrein lijkt in elk geval beter toegerust op het onthouden en delen van autobiografische informatie. Waarschijnlijk speelt opvoeding hierbij een rol, want onze hersenen 'plooien' zich naar de taken die we ermee uitvoeren. Psychologieprofessor Eleanor Maguire ontdekte bijvoorbeeld dat de hippocampus van Londense taxichauffeurs bovengemiddeld groot is (dit onderdeel van het limbisch systeem regelt het episodisch geheugen en helpt ons navigeren). Dit lijkt een trainingseffect, want het verschil was bij de meest ervaren chauffeurs het grootst. Maar de flexibiliteit van onze hersenen is niet onbeperkt, volgens Herlitz laat deze vrouwelijke voorsprong zich wel afzwakken of versterken maar niet omkeren. Temeer omdat het zoals elk sekseverschil voor- en nadelen heeft, kunnen we er maar beter rekening mee houden. Vrouwen dienen te beseffen dat mannen hun autobiografische verhalen bij het koffieautomaat en in de krant niet altijd appreciëren.

Een 'management summary' sorteert doorgaans meer effect. Mannen maken dankbaar gebruik van hun fenomenale geheugen, maar Herlitz adviseert vanaf haar vakantieadres mijn vrouwelijke lezers hun episodische geheugencapaciteit als eigen kracht te zien en niet alleen te gebruiken ter ondersteuning van vergeetachtige mannen. Mannen kunnen op hun beurt meer begrip opbrengen voor de bijbehorende behoefte van vrouwen hun particuliere ervaringen in geuren en kleuren te delen.

Degenen die met vrouwen werken, moeten beseffen dat hun collega's het doorgaans waarderen als ze hun beslommeringen wél delen. Laat ik de daad bij het woord voegen: dames, ik vertel voortaan meer over mijn persoonlijke belevenissen. Heren, ik reken op jullie begrip. Henk Noort is psycholoog en zelfstandig onderzoeker. Reageren: Dit e-mail adres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit onderdeel te kunnen bekijken Vrouwen dienen te beseffen dat mannen hun verhalen bij de koffieautomaat niet altijd waarderen.

Henk Noort

(Het Financiële Dagblad 1 juli 2010)